रौतहट, ५ साउन । भारतको पूर्व मध्य रेलवे (ईसीआर) अन्तर्गतको सीतामढी–रक्सौल रेलमार्ग दोहोरोकरण परियोजनाले महत्वपूर्ण गति लिएको छ ।
सोमबार रेल विकास निगम लिमिटेड (आरभीएनएल) ले बम्बे स्टक एक्सचेन्ज (बीएसई) र नेशनल स्टक एक्सचेन्ज (एनएसई)मा दायर गरेको आधिकारिक नियामक विवरणअनुसार कम्पनी ३५८ करोड ९७ लाख भारतीय रुपैयाँ बराबरको उक्त परियोजनाको टेण्डर स्वीकृत भएको हो ।
बिहारको सीमावर्ती क्षेत्रमा सञ्चालन हुने यो परियोजनाले भारत–नेपालबीचको रेल सम्पर्क, माल ढुवानी तथा व्यापारलाई थप प्रभावकारी बनाउने विश्वास गरिएको छ। परियोजना सम्पन्न भएपछि यात्रुवाहक तथा मालवाहक रेल सञ्चालन सहज, सुरक्षित र छिटो हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
पाँच प्रमुख स्टेशनको स्तरोन्नति
कुन्डवा चैनपुरदेखि रक्सौलसम्मको रेलखण्ड दोहोरो बनाइनेछ। यस क्रममा मुख्य रूपमा निम्न स्टेशनहरूको स्तरोन्नति गरिनेछ–कुन्डवा चैनपुर,बैरगनिया,घोडासहन,छौरादानो,रक्सौल जंक्शन ।
यी स्टेशनहरूमा रेल सञ्चालन क्षमता विस्तार गर्न आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गरिनेछ ।
यस्ता हुनेछन् प्रमुख सुधार
परियोजनाअन्तर्गत अतिरिक्त रेललाइन र प्लेटफर्म निर्माण, आधुनिक इलेक्ट्रोनिक इन्टरलकिङ तथा डिजिटल सिग्नलिङ प्रणाली जडान, यार्ड पुनर्संरचना, नयाँ लुप लाइन निर्माण तथा मालवाहक र यात्रुवाहक रेल सञ्चालन क्षमता विस्तार गरिनेछ ।
यसबाट रेल क्रसिङ तथा ओभरटेकिङमा लाग्ने समय घट्ने, रेल सञ्चालन थप सुरक्षित र प्रभावकारी बन्ने तथा समयपालनमा सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ ।
रक्सौल जंक्शनको रणनीतिक महत्व अझ बढ्ने
भारत–नेपाल व्यापारको प्रमुख रेल प्रवेशद्वारका रूपमा रहेको रक्सौल जंक्शनको कार्गो क्षमता यस परियोजनापछि उल्लेखनीय रूपमा विस्तार हुने बताइएको छ ।
यसबाट नेपालको वीरगञ्ज ड्राइ पोर्टसम्म मालवाहक रेल सहज रूपमा सञ्चालन गर्न, कोलकाता, हल्दिया र विशाखापट्टनम बन्दरगाहबाट आउने कन्टेनर रेलको आवागमन तीव्र बनाउन तथा मालगाडीको प्रतीक्षा समय घटाउन सहयोग पुग्नेछ ।
साथै थप गुड्स शेड र सन्टिङ लाइन निर्माण गरी भारी कन्टेनर रेल सञ्चालनका लागि आवश्यक पूर्वाधार सुदृढ गरिनेछ ।
आधुनिक डिजिटल प्रविधिको प्रयोग
परियोजनामा इलेक्ट्रोनिक इन्टरलकिङ, डिजिटल सिग्नलिङ, द्रुत कार्गो व्यवस्थापन तथा आधुनिक रेल सञ्चालन प्रणाली प्रयोग गरिनेछ। यसले रेल सेवाको विश्वसनीयता, सुरक्षा र समयपालनमा थप सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
रक्सौल–काठमाडौं रेल परियोजनालाई पनि सहयोग
यो दोहोरोकरणले भविष्यमा निर्माण हुने प्रस्तावित रक्सौल–काठमाडौं ब्रोडगेज रेल परियोजनाका लागि समेत बलियो आधार तयार गर्ने विश्वास गरिएको छ । रक्सौल जंक्शनको क्षमता विस्तारसँगै नेपालसम्म यात्रुवाहक तथा मालवाहक रेल सञ्चालन अझ सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
१६० किलोमिटर प्रतिघण्टा गतिमा रेल चल्ने ?
परियोजनासँगै रेल १६० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा सञ्चालन हुने चर्चा भए पनि त्यसबारे हालसम्म कुनै आधिकारिक घोषणा गरिएको छैन । उपलब्ध जानकारीअनुसार परियोजनाको मुख्य उद्देश्य रेलमार्गको क्षमता वृद्धि, क्रसिङको समस्या समाधान, समयपालन सुधार तथा भविष्यमा उच्च गतिका रेल सञ्चालनका लागि आवश्यक पूर्वाधार तयार गर्नु हो ।
यात्रु र व्यापार क्षेत्रमा लाभ
परियोजना सम्पन्न भएपछि रेल ढिलाइ घट्ने, थप यात्रुवाहक तथा मालवाहक रेल सञ्चालन गर्न सकिने, सीतामढी, बैरगनिया, घोडासहन, छौरादानो र रक्सौल क्षेत्रका यात्रुले गुणस्तरीय सेवा पाउने तथा भारत–नेपालबीचको व्यापार र ढुवानी थप सहज र सस्तो हुने अपेक्षा गरिएको छ। साथै भविष्यमा नयाँ एक्सप्रेस तथा मेमु रेल सञ्चालनको सम्भावना पनि बढ्नेछ ।
भाडादरमा असर पर्दैन
रेलमार्ग दोहोरोकरणका कारण यात्रु भाडामा कुनै अतिरिक्त शुल्क लाग्ने छैन । भारतीय रेलको भाडा दूरी र रेलको श्रेणीअनुसार निर्धारण हुने भएकाले यस परियोजनाले टिकट मूल्यमा प्रत्यक्ष असर पार्दैन । यद्यपि भविष्यमा यस मार्गमा वन्दे भारत वा अन्य प्रिमियम रेल सञ्चालन भएमा तिनको भाडा सम्बन्धित श्रेणीअनुसार निर्धारण हुनेछ ।
निष्कर्ष
३५८ करोड ९७ लाख भारतीय रुपैयाँको यो परियोजना उत्तर बिहार तथा भारत–नेपाल व्यापारिक करिडोरका लागि महत्वपूर्ण पूर्वाधार विकासका रूपमा हेरिएको छ । रक्सौल जंक्शनको क्षमता विस्तारसँगै सीमापार व्यापार, रेल सेवा र क्षेत्रीय आर्थिक गतिविधिमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास गरिएको छ ।
प्रतिक्रिया